phiếm tại
Định nghĩa
Danh từ:
- Quan điểm triết học cho rằng vũ trụ tồn tại trong Thượng đế, nhưng Thượng đế vượt lên trên và bao trùm cả vũ trụ: "phiếm tại" là một thuật ngữ triết học chỉ một học thuyết (thuyết phiếm tại) hoặc một người theo học thuyết đó (nhà phiếm tại). Nó khác với thuyết phiếm thần (pantheism) ở chỗ thuyết phiếm thần đồng nhất Thượng đế với vũ trụ, còn thuyết phiếm tại khẳng định Thượng đế vừa ở trong vũ trụ vừa siêu việt hơn vũ trụ.
Tính từ:
- Thuộc về hoặc liên quan đến thuyết phiếm tại: dùng để mô tả các khái niệm, tư tưởng hoặc niềm tin triết học về mối quan hệ giữa Thượng đế và vũ trụ theo học thuyết này.
Ví dụ sử dụng
Danh từ:
- Thuyết phiếm tại là một lý thuyết triết học phức tạp. (Thuyết phiếm tại giải thích mối quan hệ giữa Thượng đế và vũ trụ.)
- Nhà triết học đó là một phiếm tại chính thống. (Ông ấy tin rằng Thượng đế vừa hiện diện trong vũ trụ vừa vượt lên trên nó.)
Tính từ:
- Quan điểm phiếm tại của ông ấy ảnh hưởng đến nhiều học giả. (Quan điểm này nhấn mạnh sự bao trùm và siêu việt của Thượng đế.)
- Triết lý phiếm tại khác biệt với thuyết phiếm thần. (Triết lý phiếm tại không đồng nhất Thượng đế với vũ trụ.)
Các cách sử dụng nâng cao
"thuyết phiếm tại": học thuyết triết học về panentheism.
- Thuyết phiếm tại cho rằng Thượng đế vừa ở trong mọi sự vật vừa vượt ra ngoài chúng. (Học thuyết này dung hòa tính nội tại và siêu việt của Thượng đế.)
"nhà phiếm tại": người theo hoặc nghiên cứu thuyết phiếm tại.
- Các nhà phiếm tại thường tranh luận về bản chất của Thượng đế. (Họ tập trung vào mối quan hệ giữa Thượng đế và vũ trụ.)
Biến thể và từ gần giống
Phiếm thần (danh từ): thuyết cho rằng Thượng đế và vũ trụ là một, không có sự phân biệt.
- Thuyết phiếm thần khác với thuyết phiếm tại ở chỗ không thừa nhận tính siêu việt của Thượng đế.
Nội tại (tính từ): chỉ sự hiện diện bên trong, trái ngược với siêu việt.
- Khái niệm nội tại là một phần của thuyết phiếm tại.
Từ đồng nghĩa
- Panentheism (danh từ mượn từ tiếng Anh): thuật ngữ quốc tế cho thuyết phiếm tại.
- Học thuyết bao trùm (danh từ): cách gọi khác nhấn mạnh tính bao trùm của Thượng đế.
Thành ngữ liên quan
- Phiếm tại luận: một hệ thống tư tưởng dựa trên thuyết phiếm tại.
- Phiếm tại luận giải thích vũ trụ như một phần của Thượng đế. (Hệ thống này kết hợp triết học và thần học.)